سرفصل و فهرست کتاب مدیریت بحران شهری

فهرست مطالب

عنوان.................................................. صفحه

چکیده................................................. (الف)

فهرست مطالب............................................ (أ-د)

فهرست جداول........................................... (ر-ز)

فهرست اشکال............................................ (س)

فهرست نمودارها.......................................... (ش)

پیوست­ها..................................................

 

فصل اول (کلیات وچاچوب)................................ 14- 1

1-1- مقدمه ............................................. 2

2-1- طرح مسئله.......................................... 2

3-1- ضرورت مداخله در بافت­های فرسوده..................... 4

4-1- بررسی جهانی در زمینه سازماندهی بافت­های فرسوده­ی شهری و تجارب چند کشور........................................................ 4

5-1- اهداف تحقیق......................................... 8

1-5-1- اهداف فرعی....................................... 8

2-5-1- اهداف اصلی....................................... 9

3-5-1- اهدف کاربردی..................................... 9  

6

 

فصل دوم (مدیریت بحران)................................. 101-16

 

1-2- مقدمه.............................................. 16

2-2- تعریف بحران......................................... 16

3-2- بحران ملی........................................... 16

عنوان.................................................. صفحه

4-2- عامل ایجاد بحران..................................... 16

5-2- انواع بحران......................................... 17

1-5-2- سوانح طبیی....................................... 17

2-5-2- سوانح انسان ساز ................................. 17

6-2- بلایای طبیی شایع در ایران........................... 19

1-6-2- زلزله............................................ 19

2-6-2- توزیع جغرافیایی زلزله ها......................... 20

3-6-2- تلفات زلزله...................................... 21

4-6-2- وضعیت آسیب پذیری کشور از لحاظ زلزله............... 22

5-6-2- واقعیت های خطر زلزله در ایران.................... 22

6-2-6- واقعیت های آسیب پذیری مستحدثات کشور در برابر زلزله 23

7-2- تاثیرات سوانح طبیعی (بحران).......................... 24

8-2- خسارت ها و آسیب های سوانح طبیعی در جهان............ 25

9-2-  خسارت­ها و آسیب­های سوانح طبیعی در ایران............ 26

10- 2- تاریخچه حوادث و سوانح آسیب پذیری در ایران......... 28

11-2- چگونگی مقابله با بحران............................. 31

12- 2- تعریف مدیریت مدیریت بحران......................... 32

13-2- مفاهیم اولیه مدیریت بحران.......................... 32

2-13-2- امداد ونجات...................................... 33

2-13-2 پیش گیری.......................................... 33

3-13-2- آمادگی.......................................... 33

4-13-2- مقابله.......................................... 33

14-2- سابقه مدیریت...................................... 33

15-2- لزوم سیاست گذاری و برنامه ریزی کلان مدیریت بحران.... 35

16-2- مدیریت بحران و برنامه ریزی برای کاهش آسیب پذیری شهرها    36

17-2- کاربرد مدیریت بحران در مناطق بحرانی کشور............ 37

18-2- چگونگی مدیریت بحران................................ 38

1-18-2- آمادگی قبل از وقوع بحران......................... 39

2-18-2- ایجاد ستادهای مدیریت بحران........................ 40

عنوان.................................................. صفحه

3-18-2- آمادگی در هنگام وقوع بحران....................... 40

4-18-2- آمادگی بعد از وقوع بحران......................... 41

19-2- نظریه های مدیریت بحران............................. 42

1-19-2- مدیریت بحران با استفاده از سیستم مدیریت شناور (جزیره­ای) 42

2-19-2-  نظریه تعادل درمدیریت بحران...................... 47

1-2-19-2- گام اول شرح سیستم و چهار عنصر اصلی تشکیل دهنده آن   48

1-1-2-19 -2-  تعریف نیازمندی­ها.......................... 48

2-1-2-19-2- تعریف توانمندی­ها............................. 48

2-2-19-2- گام دوم بررسی تاثیر عامل بحران برسیستم مورد مطالعه در جهت توصیف روند ایجاد بحران.......................................... 50

3-2-19-2- گام سوم بررسی روند مدیریت بر بحران............. 50

1-3-2-19-2- افزایش توانمندیها............................ 50

2-3-2-19-2- کاهش نیازمندیها............................. 50

3-3-2-19-2- تغییر در قوانین و ساز و کارهای تعیین شده جامعه. 50

20-2-  برنامه مدیریتی با دید کل نگر به هر چهار عنصر اصلی نظریه تعادل 51

21-2- ساختار مدیریت بحران در کشورهای مختلف جهان........... 52

1-21-2- ساختار مدیریت بحران در ترکیه..................... 52

2-21-2- ساختار مدیریت بحران در ژاپن...................... 52

3-21-2- ساختار مدیریت بحران در آمریکا.................... 53

4-21-2- ساختار مدیریت بحران درا یران..................... 54

22-2- نحوه برخورد و اقدامات در مواجه با حوادث طبیعی و غیر مترقبه 57

23-2- ستاد حوادث و سوانح غیرمترقبه کشور................... 57

1-23-2- اعضای ستاد عبارتند از .......................... 57

2-23-2- ستاد استان ..................................... 59

3-23-2- ستاد شهرستان ................................... 60

24-2- مقررات مربوط به وظایف ادارات و سازمان ها در زمینه بحران  60

1-24-2 سازمان صدا و سیمای ایران ........................ 60

2-24-2- جمعیت حلال احمر.................................... 60

3-24-2- سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور................ 61

4-24-2- شوراهای برنامه ریزی و توسعه استان ها............ 61

عنوان.................................................. صفحه

5-24-2- مسئولان کلیه ادارات سازمان ها و دستگاههای اجرایی. 61

6-24-2- سازمان های حمل و نقل عمومی و خصوصی............... 61

7-24-2- کلیه دارندگان مشاغل آزاد ، ..................... 62

8-24-2- صاحبان یا مسئولان کلیه مجتمع ها یا اماکنی که ..... 62

9-24-2- دبیرخانه ستاد.................................... 62

10-24-2- وزارت امور اقتصادی و دارایی.................... 63

11-24-2- سازمان شهرداری های کشور........................ 63

25-2- بررسی ساختار موجود مدیریت بحران شهر تبریز........... 63

26-2- اهداف مرکز مدیریت بحران شهر تبریز................... 64

27-2- برنامه راهبردی مدیریت بحران شهر تبریز................ 64

28-2- ساختار مرکز مدیریت بحران شهر تبریز.................. 65

29-2- کمیته های تخصصی طرح جامع مدیریت بحران شهر تبریز...... 68

30-2- شرح وظایف مجموعه های مرکز مدیریت بحران شهر تبریز..... 69

31-2- تعاریف و مفاهیم فرسودگی........................... 78

1-31-2- فرسودگی چیست؟................................... 78

2-31-2- بافت فرسوده..................................... 78

3-31-2- شناسه های بافت فرسوده........................... 79

1-3-31-2- بعد کالبدی.................................... 79

2-3-31-2- بعد زیست محیطی................................. 79

3-3-31-2- بعد اجتماعی................................... 79

4-3-31-2- بعد اقتصادی................................... 80

فصل سوم (بافت های فرسوده و آسیب پذیر)

 

32-2- ویژگی های بافت فرسوده............................. 80

33-2- گونه­های بافت فرسوده............................... 81

34-2- اشکال فرسودگی بافتهای مرکزی....................... 81

1-34-2- فرسودگی در کالبدهای حجمی و فضایی ابنیه.......... 81

2-34-2- فرسودگی در تاسیسات زیربنائی..................... 82

3-34-2- فرسودگی در کاربریهای پویا و زنده شهری........... 82

4-34-2- فرسودگی دموگرافیکی و ناهنجاریهای اجتماعی........ 82

5-34-2- فرسودگی در محیط زیست و آلودگیهای هوا، آب و خاک و غیره   83

عنوان.................................................. صفحه

6-34-2- فرسودگی اقتصادی و تغییرات قیمت اراضی و اجاره بها و سرقفلی    83

35-2- عوامل تشدید فرسودگی مراکز شهری ................... 83

1-35 -2- عوامل بیرونی.................................... 83

1-1-35-2-   تغییرات در سیستم ارزش­های فرهنگی جامعه....... 83

2-1-35-2- ایجاد مراکز جدید تجاری و خدماتی منطقه­ای، ناحیه­ای، محله­ای    84

3-1-35-2- وجود بناهای تاریخی و فرهنگی در حاشیه مراکز شهری 85

4-1-35-2- نبود تشویق­های مالی و اقتصادی دولت برای محدوده­های فرسوده    85

5-1-35-2-  ضعف سیاستهای مدیریت شهری برای محدوده­های مراکز شهری 86

2-35-2- عوامل درونی..................................... 86

1-2-35-2-  کمبود تاسیسات زیربنائی اعم از آب، برق و نبود برنامه های آتی در بهبود سازی آنها .......................................... 86

2-2-35-2- وجود قشرهای خاص اجتماعی و فرهنگی نامطلوب...... 87

3-2-35-2- استقرار کاربری­های نامطلوب و مزاحم شهری........ 87

2-2-35-2-  نبود سایت پلانهای اجرائی و بهینه برای محدوده­های مزبور 87

36-2- اهداف مداخله در بافت های فرسوده و آسیب پذیر....... 88

37-2- گونه های مداخله در بافت های فرسوده................ 89

1-37-2- تعریف بهسازی..................................... 90

2-37-2- تعریف نوسازی.................................... 91

3-37-2- تعریف بازسازی................................... 91

38-2- اهداف مداخله...................................... 92

39-2- آثار منفی بافت­های فرسوده.......................... 94

40-2- فرضیه­های علل افت بخش­های قدیمی....................... 95

1-40-2- فرضیه تحول طبیعی................................. 95

2-40-2- فرضیه ترجیح و درآمد: فرضیه کشش.................. 96

3-40-2- فرضیه کهنگی و متروک شدگی......................... 96

4-40-2- فرضیه سیاست­های ناخواسته......................... 97

5-40-2- فرضیه استثمار................................... 97

6-40-2- فرضیه تغییر ساختاری.............................. 98

7-40-2- فرضیه بحران مالی و گروه­های کم درآمد............... 99

41-2- تجارب جهانی برخورد با بناها و بافت های تاریخی....... 99

 

عنوان.................................................. صفحه

42-2- پیشینه­ی تحقیق..................................... 101

فصل چهارم (مباحث بافت های فرسوده و بحران – شهر تبریز).. 163-108

 

1-4- مقدمه............................................. 108

 

عنوان.................................................. صفحه

2-4- موقعیت و وسعت..................................... 108

3-4- توپوگرافی، شیب و گستره­ها ........................... 112

4-4- زمین شناسی......................................... 116

1-4-4- وضعیت تکتونیکی شهر تبریز......................... 116

2-4-4- ویژگی­های ساختمانی............................... 119

5-4- خصوصیات آب وهوایی................................. 119

1-5-4- دما............................................. 121

2-4-4- بارندگی......................................... 121

3-5-4- باد............................................. 122

4-5-4- رطوبت و نم نسبی................................... 123

5-5-4- تابش آفتاب...................................... 123

6-4- ویژگی­های تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی......... 124

7-4- ویژگی­های جمعیتی و نیروی انسانی....................... 125

1-7-4- انباشتگی جمعیت................................... 127

8-4- نگاهی به تاریخچه­ی وضعیت زمین در شهر تبریز............ 130

9-4- بررسی نحوه توزیع کاربری­های عمده در شهر تبریز........ 131

10-4- محدودیت­ها و تنگاهای توسعه­ی شهر.................... 136

11-4- طرح­های توسعه­ی شهری تبریز.......................... 136

12-4- آسیب پذیری تبریز از سوانح طبیعی................... 138

1-12-4- سیلاب........................................... 139

2-12-4- زلزله.......................................... 143

3-12-4- زمین لرزه....................................... 145

4-12-4- زمین لغزش ....................................... 145

عنوان.................................................. صفحه

5-12-4- روانگرایی...................................... 146

6-12-4-  فرونشست....................................... 146

13-4- منطقه 8 شهر تبریز................................. 147

14-4- بلوک بندی بافت های فرسوده منطقه هشت شهرداری تبریز. 148

15-4- توزیع فضاهای اداری در مناطق تبریز................. 151

16-4-  تراکم مناطق تجاری................................ 152

عنوان.................................................. صفحه

17-4- تراکم وسایط نقلیه................................ 152

18-4- تراکم مناطق صنعتی................................. 153

19-4- نقش و ویژگی منطقه 8 شهرداری تبریز................. 154

20-4- بازار تبریز....................................... 158

21-4- بازارچه‌ها........................................ 160

22-4- نقل‌قول‌ها ........................................ 162

23-4- نتیجه­گیری......................................... 163

 

فصل پنجم (ویژگی های بافت های آسیب پذیر-شهر تبریز)..... 194-165

1-5- مقدمه............................................. 165

2-5- فاصله از گسل...................................... 166

3-5- کیفیت ابنیه....................................... 169

1-3-5- ساختمان در حال ساخت............................. 170

2-3-5- ابنیه نوساز..................................... 170

3-3-5- ابنیه قابل قبول با کیفیت پایین................... 170

4-3-5- ابنیه مرمتی با کیفیت بالا......................... 170

5-3-5- ابنیه در حال تخریب .............................. 171

4-5- تراکم جمعیت........................................ 173

5-5- فاصله از معابر.................................... 175

6-5- فاصله از فضاهای باز و سبز......................... 179

7-5- ایستگاه پلیس...................................... 181

8-5-  بیمارستان ....................................... 183

9-5- ایستگاه آتش نشانی.................................. 185

 عنوان................................................. صفحه

10-5- فاصله از ایستگاه پمپ بنزین....................... 187

11-5- ارتفاع........................................... 189

12-5-  تلفیق لایه­ها..................................... 191

1-12-5-  مدل سلسله مراتبی (AHP)......................... 191

2-12-5- مدل همپوشانی وزن­دار............................. 194

فصل ششم (تحلیل بافت آسیب پذیر در مواقع بحران-شهر تبریز). 221-198

1-6- مقدمه............................................. 198

2-6- بررسی نقشه استاندارد شده فاصله از گسل ............ 199

3-6- بررسی مسائل مربوط به کیفیت ابنیه.................. 200

4-6- بررسی مسائل مربوط به تراکم جمعیت................... 201

1-4-6- توصیه­های مرتبط با تراکم......................... 201

5-6- بررسی فاصله از معابر.............................. 203

6-6- تحلیل معیار فاصله از فضاهای باز.................... 205

1-6-6- توصیه­هایی در زمینه فضاهای باز شهری.............. 207

7-6- تحلیل معیار فاصله از مراکز درمانی.................. 208  

1-7-6- توصیه­های مرتبط با مراکز بهداشتی و درمانی.......... 210

2-7-6- توصیه­های مرتبط با پایگاه­های هلال احمر............. 211

8-6- تحلیل معیار فاصله از ایستگاه آتشنشانی.............. 212

1-8-6- مسائل مرتبط با نحوه استقرار ایستگاه­های آتش­نشانی و خدمات ایمنی  213

9-6- تحلیل معیار فاصله از مراکز نظامی و انتظامی......... 213

10-6- تحلیل معیار فاصله از مراکز خطرزا.................. 216

1-10-6-  توصیه هایی در جهت مقابله با خطر آتش سوزی پس از بحران  217

فصل هفتم (راهبردهای پیشنهادی جهت تقلیل بلایای طبیعی )

-1-7- راهبردهای مدیریت بحران............................. 221

منابع و مأخذ........................................... 228

 

 

 

 

فهرست جداول

عنوان.................................................. صفحه

جدول 1-1  شاخص پایداری تصادفی (RI)....................... 13

جدول 1-2- عوارض ناشی از حوادث و سوانح غیر متقربه ی طبیعی جهان طی    26

جدول 2-2- خسارات و تلفات ناشی از حوادث و سوانح غیر مترقبه ی طبیعی در ایران طی...................................................... 27

جدول 2-3- سرمایه گذاری احداث سازه­های پیشگیری سیل و پیش گیری از  28

جدول 1-3- وسعت شهر تبریز در دوره­های مختلف................ 109

 جدول 2-3- جمعیت شهر تبریز در سر شماری­های مختلف............. 110

جدول 3-3-جمعیت شهرهای بزرگ ایران در سال 1290شمسی......... 111

جدول 4-3- آمار شاخص­های دمای ماهانه ایستگاه تبریز برحسب درجه سانتیگراد (1380-1353)............................................ 122

جدول 5-3- خلاصه ویژگی­های آماری جمعیت و نیروی انسانی شهر تبریز در  127

جدول 6-3- تاریخچه­ی وضعیت زمین در شهر تبریز................ 130

جدول 7-3- مساحت و سهم مناطق شهرداری.................... 138

جدول 8-3- حوادث غیرمترقبه ی مبنی بر وقوع سیل در پنج سال اخیر در محدوده­ی شهر تبریز................................................... 140

جدول 9-3- زمین لرزه های مخرب تبریز........................ 144

جدول 10-3- مساحت و سهم مناطق شهرداری................... 150

جدول 11-3-  نقش و ویژگی­های منطقه 8 شهرداری تبریز........ 154

جدول 12-3-  سطح، سهم و سرانه کاربری های مختلف وضع موجود منطقه 8 تبریز 156

جدول 10-4- کاربری اراضی کل شهر تبریز.................... 166

جدول 11- 4- حوادث غیرمترقبه مبنی بر وقوع سیل در ........ 162

جدول 1-4- معیارهای تعیین مناطق خطرپذیر در منطقه 8 شهرداری تبریز 166

جدول 2-4- ارزش وزنی طبقات فاصله از گسل و مشخصات آنها.... 166

جدول 3-4- کیفیت ابنیه در سال 1385...................... 169

جدول 4-4- ارزش وزنی طبقات تراکم جمعیت و مشخصات آنها...... 174

جدول 5-4- ضوابط عرض انواع معابر شهری................... 175

جدول 6-4- ارزش وزنی طبقات فاصله از خطوط ارتباطی و مشخصات آنها  177

جدول 7-4- ارزش وزنی طبقات فاصله از فضاهای باز و مشخصات آنها    179

جدول 8-4- ارزش وزنی طبقات فاصله از ایستگاه پلیس و مشخصات آنها  181

جدول 9-4- ارزش وزنی طبقات فاصله از مراکز درمانی و مشخصات آنها  183

جدول 10-4- ارزش وزنی طبقات فاصله از ایستگاه آتشنشانی و مشخصات آنها  185

عنوان.................................................. صفحه

جدول 11-4- ارزش وزنی طبقات فاصله از ایستگاه پمپ بنزین و مشخصات آنها 187

جدول 12-4- ارزش وزنی طبقات ارتفاعی و مشخصات آنها........ 189

جدول 13-4- وزن­دهی به معیارها بر اساس روش مقایسه دوتایی. 192

جدول 14-4- ارزش وزنی طبقات و مشخصات آنها................ 192

جدول 15-4- وزن­های درجه­ای معیارهای ارزیابی مورد استفاده در روش شاخش همپوشانی....................................................... 195

جدول 16-4- ارزش وزنی طبقات و مشخصات آنها................ 195

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها

عنوان.................................................. صفحه

نمودار1-2- تشکیلات سازمانی مدیریت بحران کشور آمریکا........ 54

نمودار2-2-  نظام مرحله­ای سیستم مدیریت بحران در ایران( پیشنهادی) 56

نمودار3-2-  ستاد مدیریت بحران شهر تبریز ( جهت مراحل بحران پیش از وقوع) 65

نمودار4-2- ستاد مدیریت بحران شهر تبریز ( جهت فرماندهی بحران در هنگام وقوع حادثه).................................................. 66

نمودار5-2- ساختار مدیریت بحران در مناطق هشتگانه شهرداری تبریز    67

نمودار6-2-  ساختار سازمانی مدیریت بحران در یکی از مناطق شهرداری تبریز 104

نمودار 1-3- درصد مساحت طبقات ارتفاعی محدوده شهر تبریز..... 112

نمودار 2-3- درصد مساحت طبقات شیب محدوده شهر تبریز......... 114

نمودار 3-3- درصد مساحت جهات شیب محدوده شهر تبریز.......... 115

نمودار 4-3- سهم مناطق شهرداری از کل..................... 151

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال

عنوان.................................................. صفحه

شکل 1-2- تقسیم‌بندی انواع منابع تولید امواج لرزه‌ای....... 19

شکل 2-2-  نقشه پهنه بندی خطر لرزه‌ای ایران................ 31

شکل1-3-  نقشه گسل­های اصلی ایران ........................ 71

شکل 1-3- نقشه موقعیت محدوده مورد مطالعه................. 111

شکل 2-3- نقشه توپوگرافی شهر تبریز........................ 113

شکل 3-3- موقعیت گسل تبریز و محدوده شهر................... 118

شکل 4-3- بازار بزرگ و تاریخی تبریز....................... 136

شکل 5- 3- نقشه تراکم جمعیتی شهر تبریز..................... 129

شکل 6-3- نقشه کاربری اراضی شهر تبریز.................... 135

شکل 9- 3- نقشه آب­های سطحی در محدوده شهر تبریز............ 142

شکل 10-3 - محدوده مناطق موجود شهرداری................... 150

شکل 11-3 – ساختمان شهرداری فرهنگی و تاریخی منطقه 8 تبریز 152

شکل 12-3- کاربری اراضی وضع موجود منطقه شش طرح جامع تبریز 155

شکل 13- 3- فرسودگی مناطق مرکزی شهر و مشکلات ناشی از آن.. 157

شکل 14- 3- بازار بزرگ و تاریخی تبریز.................... 158

شکل 1-4- نقشه استاندارد شده فاصله از گسل............... 168

شکل 2-4- نقشه استاندارد شده کیفیت ابنیه................ 172

شکل 3-4- نقشه استاندارد شده تراکم جمعیت................. 174

شکل 4-4- نقشه استاندارد شده فاصله از خطوط ارتباطی...... 178

شکل 5-4- نقشه استاندارد شده فاصله از فضاهای باز........ 180

شکل 6-4- نقشه استاندارد شده فاصله از ایستگاه پلیس...... 182

شکل 7-4- نقشه استاندارد شده فاصله از مراکز درمانی...... 184

شکل 8-4- نقشه استاندارد شده فاصله از ایستگاه آتشنشانی.. 186

شکل 9-4- نقشه استاندارد شده فاصله از ایستگاه پمپ بنزین. 188

شکل 10-4- نقشه استاندارد شده طبقات ارتفاعی............. 190

شکل 11-4 - نقشه حاصل از روش سلسله مراتبی................ 193

شکل 12- 4- مدلسازی برای تهیه لایه خروجی با روش شاخص همپوشانی وزنی 195

شکل 13-4 - نقشه حاصل از روش همپوشانی وزنی............... 196

عنوان.................................................. صفحه

شکل 1-5- تصاویر مربوط به عدم رعایت مسائل ایمنی در بافت­های فرسوده منطقه هشت شهرداری تبریز........................................... 219

شکل 2-5- تصاویر مربوط به عدم مدیریت مناسب بافت­های فرسوده منطقه هشت شهرداری تبریز................................................... 220

/ 0 نظر / 12 بازدید